«İmroz Tarihi Hakkında Bir Araştırma» ‘da GİRİŞ

«İmroz Tarihi Hakkında Bir Araştırma» adını taşıyan ve Aynoroz Kutlumuş Manastırı’ndan
İmrozlu Bartholomeos tarafından kaleme alarak ve ilk olarak Rumcası İstanbul’da
1845 yılında basılmış.2009′da Yunanca metni, Türkçe ve İngilizce çevirileri ile ayni cilte yayınlandı.
Bu kitabın, Ayşe Özil tarafından çevirlmiş Giriş kısmını sunuyorum.

GİRİŞ

(Mustoksidis ne Bartholomeos’un İmrozu: 19. yüzyılın bir tarihyazımı örneği)

İmroz Tarihi Hakkında Bir Araştırma adını taşıyan ve Aynoroz Kutlumuş Manastırı’ndan İmrozlu Bartholomeos tarafından kaleme alınıp İstanbul’da 1845 yılında A. Koromilas ve P. Paspallis matbaasında basılan bu kitap, İmroz hakkında şimdiye kadar farklı çalışmalarda dağınık halde duran tarihsel bilgileri ilk defa bir araya getirerek adanın genel bir tablosunu çiziyor.
Kitap ön kapak, önsöz ve ithafla beraber toplam 88 sayfadan oluşuyor. Ayrıca kitabın sonunda, Alman coğrafyacı Heinrich Kiepert tarafından çizilen ve Nisan 1842’de Yunanca olarak basılan İmroz haritası bulunmakta. Ön kapakta, kitabın adının hemen altında şu bilgi yer alıyor: “Korfulu büyük tarihçi A. Mustaksidis tarafından yazılmış ve Kutlumuş Manastırı’ndan İmrozlu Bartholomeos tarafından tamamlanıp yayımlanmıştır.” Bu bilgi sayesinde yazarların ve yayıncının
Ön kapağın arka tarafında ise Homeros’tan bir alıntı görüyoruz: “Vatandan kim olduğunu öğreniyoruz. Ön kapağın alt tarafında, süslü bir amfora ve yağ lambası çizimi var; bunun hemen altında, kitabın basım tarihi, basım yeri ve basıldığı matbaa verilmiş.ve ana-baba kucağından daha tatlı bir şey yoktur.” (Odysseia, IX, 34-35). Yazar bu alıntıyı, iki sayfa sonra, çifte çerçeve içine yerleştirdiği bir ithafla tasdik ediyor: “Sevgili vatanım İmroz. Bu eseri sana ithaf ediyorum, sevgi ve vefayla… öz evladın Kutlumuşlu Bartholomeos.”
Bartholomeos, kitabın basımından kısa bir süre önce Heybeliada’da kaleme aldığı önsözde çalışmanın nasıl yazıldığına ve neler içerdiğine dair bize bazı bilgiler veriyor. Buna göre, elimizdeki kitap, antik dönemlerden yazıldığı zamana kadar İmroz hakkında bulabildiği her şeyi sistemli bir şekilde bir araya getirmek isteyen Andreas Mustoksidis’in kendi girişimiyle yaptığı bir çalışmadır. Mustoksidis’in topladığı malzeme, birinci kısımda, “Antik Kaynaklarda Adayla İlgili Bilgiler” adı altında verilmiştir. Bartholomeos’un yaptığı tek müdahale, bu kısmı bölümlere ayırmak ve bazı yeni dipnotlar eklemek olmuştur. Kitabın ikinci kısmı ise Bartholomeos tarafından yazılmıştır, dolayısıyla bu kısım birinci elden bir kaynaktır.
Metin 119 maddeye ayrılmakta ve bol kaynak çalışması ve dipnotla desteklenmektedir. Bu dipnotlar birinci kısımda harflerle ikinci kısımda ise numaralarla gösterilmiştir. Ayrıca yer yer yıldızla (*) belirtilen dipnotlar da vardır ve bunlar büyük bir olasılıkla sonradan eklenen dipnotlardır.
Kitabın, benim elimdeki Kultura yayınları baskısında içindekiler sayfası yok. Bartholomeos’un diğer kitaplarına içindekiler sayfası koyduğunu bildiğimize göre, bu kitapta da böyle bir sayfa olup olmadığını ancak çalışmanın özgün haline bakarak anlayabiliriz, çünkü benim elimdeki baskıda sayfa numaraları, kitabın başından değil, birinci kısmın ilk sayfasından başlıyor ve ön kapak, önsöz ve ithaf sayfaları numaralandırmanın dışında tutulmuş. Harita ise, kitabın bittiği 81. sayfadan sonra geldiği için, çalışmanın özgün halini görmeden, içindekiler kısmı konusunda tamamen emin olamayız.
İmroz Tarihi, basılı bir kitap olarak dönemin estetik ve grafik anlayışına tamamen uymaktadır ve neredeyse hiç hatasız bir şekilde basılmıştır. Dolayısıyla bu kitap o dönemde İstanbul Rum matbaacılığının varmış olduğu düzeyin eşsiz bir örneğini oluşturmaktadır.
Kitap, yukarıda da belirttiğim gibi, iki kısımdan oluşmaktadır.
119 maddeden 75’inin yer aldığı birinci kısım, yazarın da önsözünde söylediği gibi, “daha kolay okunması için” 15 bölüme ayrılmıştır. Gerçekten de bu bölümleme, okuyucuya yardımcı olmakta, ilgi ve isteğe göre bölüm seçme imkânı sunmaktadır. Ayrıca konuların rahatlıkla ayırt edilebilmesi açısından uzman okurlar ve araştırmacılar açısından da çok faydalıdır.
Malzemenin sunumu, metodolojik olarak, klasik bir yol takip eder.
Önce adanın coğrafyası ve bu coğrafyaya bağlı olarak yer, toprak, su, bitki örtüsü, hayvan toplulukları ve yetişen ürünler anlatılıyor.
Adanın coğrafyasını, İmroz adının nereden gelmiş olabileceği ile ilgili iki paragraflık küçük bir bölüm izliyor. Bunun ardından tarihsel olaylara geçiliyor. Truva Savaşı’ndan başlayan ve yedi bölümden oluşan bu kısımda, yazılı belgeler ve arkeolojik buluntular (kitabeler) son derece dikkatli ve özenli bir şekilde incelenerek ilk dönemlerden 18. yüzyıla kadar adanın demografik, mimari, dini, kültürel, toplumsal, ekonomik ve genel siyasi durumu anlatılıyor.
Bu kısım, yazarın 13. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar kilise yönetimi ile ilgili bulabildiği tüm bilgileri alıntıladığı “İmroz Kilisesi” başlıklı bölümle sona eriyor.
44 paragraftan oluşan ikinci kısım ise, başlığından da anlaşılacağı gibi, İmroz Adası’nın o dönemdeki fiziki ve beşeri durumundan söz ediyor.
Bu kısım 12 bölümden oluşmakta; bu bölümler, birinci kısımdaki bölümlerde olduğu gibi büyük harflerle (A, B, …) ayrılmakta, ancak bölümler ‘Birinci Bölüm’, ‘İkinci Bölüm…’ şeklinde belirtilmemektedir. Bu kısımdaki bölümler, Birinci Kısım’dan farklı olarak, 1, 2, 3… numaralı alt başlıklara ayrılmaktadır.
Bu on iki bölümde, Bartholomeos, kendi gözünden döneminin İmroz’unun bir tablosunu çiziyor. Burada birinci elden bir tanıklık söz konusudur, diğer bir deyişle kitabın bu kısmı birincil bir kaynaktır.
Birinci bölümde, İmroz’un o dönemdeki altı köyü coğrafi, demografik ve beşeri açılardan teker teker anlatılmakta, tarımsal üretim, ekonomi, toplumsal ve dini yaşama değinilmektedir.
Birinci bölümü tamamlayıcı bir nitelik taşıyan ikinci bölümde ise adadaki kalelerden ve eski yerleşim yerlerinden söz ediliyor.
Sonraki beş bölümde, iklim ve toprak yapısı anlatılıyor, iklim ve toprağın bir yandan bitki örtüsü ve hayvan topluluklarını, bir yandan da ada ekonomisinin temelini oluşturan tarım ve hayvancılığı nasıl etkilediği (üretim miktarına yapılan sayısal göndermelerle beraber) ele alınıyor.
Sekizinci ve dokuzuncu bölümler, İmroz’un beşeri durumuyla ilgili antropolojik bilgiler içeriyor. Bu bölümde adanın nüfusunu (8.000 kişi), adada yaşayanların hangi dinden olduklarını (tamamı Ortodoks Hıristiyandır), karakter yapılarını, ayrıca yaptıkları işleri, yaşadıkları ve ibadet ettikleri yerleri, ibadet biçimlerini, kısacası adadaki yaşamı öğreniyoruz.
Sonraki bölüm adadaki Osmanlı idaresinden, vergi toplama biçimlerinden ve Tanzimat’la gelen değişikliklerden bahsediyor.
Son iki bölümde ise, kilise yönetimi ile 16. yüzyıldan kitabın yazıldığı zamana kadar görev yapan metropolitlerin bir listesi verilmekte. Bu listeye, birinci kısmın on beşinci bölümünde (‘İmroz Kilisesi’) söz edilen üç metropolit de dahildir.
Kitap 119. maddede sona eriyor. Yazar bu maddede, metropolit III. Neofitos’a, 1839’da temelleri atılan ama sonra inşasından vazgeçilen okulun tamamlanması için çağrıda bulunuyor.
Bu kitabın önemi, yazının başında da belirttiğim gibi, İmroz tarihi hakkında bilinen ne kadar çalışma varsa bunları bir araya getiren ilk kitap olmasıdır.
Yine yukarıda sözü edildiği gibi, kitabın yazılması Mustoksidis’in, tarihçilerin eserlerinde bulabildiği ne kadar bilgi varsa bunları toplamasıyla başlamıştır. Bu sırada Bartholomeos da onunla birlikte Korfu’dadır, çünkü 1836 yılında Mustoksidis, Yunanistan Devlet Başkanı olan çocukluk arkadaşı İoannis Kapodistrias’ın öldürülmesinin ardından, Kapodistrias’ın kardeşi Vali Viaros ile beraber, Bartholomeos’u, İyonya Meclisi adına Kilise Okulu’nda eğitmenlik yapmak üzere Korfu’ya çağırmıştır.
Bu kitabın diğer bir önemi, Mustoksidis’in İmroz hakkında mümkün olduğunca çok bilgi elde edebilmek için geniş bir bibliyografya çalışması yapmış olmasıdır. Mustoksidis’in bu bilgileri bulabilmek için taradığı materyalin çokluğu gerçekten dikkat çekicidir. Kullandığı kaynaklar Antik Yunan, Bizans ve Latin yazarlarından modern seyyahlara kadar son derece geniş bir alanı kapsıyor: Homeros, Aristoteles, Herodotos, Thukydides, Ksenophon, İsocrates, Plutarkhos, Pausanias, Ptolemeos, Philostratos, Halikarnassos’lu Dionysios, Strabon, Plinios, Ovidius, Titus Livius, Photios, Eustathios, Khalkokondylis, Doukas, Frantzis, Christoforo Buondelmonti, Cyriaco d’ Angona, Benedetto Bordone, Francesco Piacenza, Michel le Quine, George Willer, Ol. Dappers, Choiseul Gouffier.
Yukarıda sayılan isimlere baktığımızda Mustoksidis’in araştırmasının derinliği gerçekten ortaya çıkmaktadır. Ayrıca bu kaynakların ve de burada değinmediğimiz diğer başka kaynakların içinden İmroz ile ilgili kısımları tek tek bulmak için harcadığı zamanı ve emeği düşündüğümüzde, hiçbir şey yazmayıp sadece bir bibliyografya bırakmış bile olsaydı, gelecek nesillere sunduğu bu eşi bulunmaz hizmetten dolayı kendisini aynı ölçüde kutlamamız gerekirdi. Fakat araştırmasını tamamlayıp bu kitabı (birinci bölümü) yazmış ve bize örnek bir çalışma bırakmıştır. Bu kitap, sade olduğu kadar son derece geniş bilgiler içeren ve ileride İmroz üzerine araştırma yapacak herkesin ilk başvuracağı temel bir eserdir. Çalışma aynı zamanda Avrupa’da milliyetçilik akımlarının yükseldiği bir dönemde yazılmış olmasına rağmen önyargısız ve dengeli tutumu ile tarafsız bir tarihyazımı örneğidir.
Bartholomeos da, kitabın ikinci bölümünde İmroz’un o dönemdeki durumunu, aşırı vatanperverlikten ve yerellikten kaçınarak doğru ve bilimsel bir şekilde anlatmıştır. Zamanının tarihsel ve toplumsal olayları ve önemli şahsiyetleri hakkında doğrudan sahip olduğu bilgilerle 19. yüzyıl İmroz’unun son derece kapsamlı bir tablosunu çıkarmış ve Mustoksidis’in yazdığı kısmı mükemmel bir biçimde tamamlamıştır.
Bartholomeos adadan uzakta geçirdiği 22 yıldan sonra, 1836’da İmroz’a geri dönerek 30 yıl önce başlatmış olduğu eğitim hamlesine devam etmiş ve ileri derecede eğitim verecek kaliteli bir okul kurma işine girişmiştir. 1839’da Patrik V. Grigorios tarafından, Patrikhane Ruhban Okulu’nda ders vermek ve Kairis’in öğretileri ile mücadele etmek üzere Fener’e çağrılmasına kadar geçen sürede kitabın ikinci kısmı için kullanacağı notlar üzerinde çalışma fırsatı olmuştur. Hatta antik yazarlar tarafından atıfta bulunulan birçok konuyu yerinde tespit etmeye çalışmıştır. Örneğin Philostratos’un “kısırlaştıran ve sarhoş eden su” diye söz ettiği kaynağı bulmak için adanın batı yakasındaki Aulakas denilen yere gitmiş ve bahsedilen devin, bir heyelan sonucu toprağın aldığı biçimin uzaktan görünüşünden başka bir şey olmadığını saptamıştır. Mustoksidis bu hikayenin ne olduğunun ortaya çıkarılması için yerinde inceleme yapılması gerektiğini söylediği için Bartholomeos adanın diğer ucundaki Gliki’den çıkıp sözü edilen yere gidip bu incelemeyi yapmıştır. İncelemesinin sonucunu özgün metnin 7. sayfasındaki küçük bir dipnotta şu şekilde belirtmektedir: “Benim Naulahos’ta yapmış olduğum çok titiz bir araştırma hiçbir sonuç vermedi; ne bir devin kemikleri, ne de bir pınarın izi bulunabildi.” Bu, Bartholomeos’un metni yayımlamadan önce gösterdiği titizliği gözler önüne sermekte ve her iki yazarın da tarihsel veriler karşısındaki güçlü sorumluluk duygusunu göstermektedir.
Bartholomeos, Patriğin çağrısı üzerine İstanbul’a giderken, muhtemelen yanına kitabın ikinci kısmı için kullanacağı bir defter dolusu notu da almıştır. 1840’ta yeni Patrik IV. Anthimos tarafından Heybeliada Ticaret Okulu’na müdür olarak atanmasının ardından kitap üzerinde çalışmaya devam etmiş ve ikinci kısmı bitirip Mustoksidis’in metni üzerindeki gerekli düzeltmeleri de yaptıktan sonra Aynoroz’a gitmeden bir yıl önce 1845’te çalışmayı yayımlamıştır.
İmroz Tarihi, çok iyi bir çalışma olduğu için, basıldığı günden beri İmroz tarihi hakkındaki temel kaynaklardan biri olmuştur. Buna rağmen, basımından bugüne kadar geçen 163 yılda birinci kısımda yapılan bazı saptamalar çağdaş araştırmacılar tarafından yeni veri ve kaynaklar ışığında sorgulanmıştır.
İmroz’un Osmanlı topraklarına nasıl katıldığı konusu buna iyi bir örnektir. İmroz Tarihi, Doukas’ı takip ederek İmroz’un Osmanlılar tarafından alınmasını Konstantinoupolis’in fethinden önceye koymaktadır. Halbuki, II. Mehmet’le yapılan görüşmelerde bizzat bulunan ve fethin tarihini yazan İmrozlu Kritoboulos’a göre, adanın Osmanlı topraklarına katılması Konstantinoupolis’in fethinin adada yarattığı kaos ve paniğin bir sonucudur.
İmroz Tarihi’nde, Satrap Artabazos’un hizmetindeki paralı asker İmrozlu Athenodoros’un kim olduğu gibi modern tarihçilerin incelediği çeşitli başka konularda da bazı tutarsızlıklar bulunmaktadır. “Kaunos’ta İmroz adını taşıyan bir kale” olması ve buradaki limanda bulunan bir anıt sütundaki kitabeye göre bu şehir halkına İmrozlu denmesi, Athenodoros’un büyük bir olasılıkla Kaunos’lu bir İmrozlu olduğunu gösterir. Ayrıca Athenodoros’un Artabazos ve Artabazos’un da Lydia satrapı ve Kaunos’un karşısında bir ada olan Rodos kökenli Mentor ve Memnon ile olan ilişkisi düşünüldüğünde bu sav daha da güçleniyor.
Yeni araştırmaların ışığında yapılabilecek bu tür düzeltmelere karşın, bu kitap İmroz tarihi üzerine çok değerli bir çalışma olup önemli bir tarihyazımı örneğidir. Kitabın Türkiye’deki yayıncısının bu değerli çalışmayı özgün metni titizlikle takip ederek Türkçe yayımlaması Türkiye’deki okuyucular için çok anlamlı bir girişimdir. Türkiye sınırlarında yer almasına rağmen bu ada Türkiye’de genelde ikinci ya da üçüncü kaynaklardan bilinir. Bu çalışma ise özgün bilgiler sunan birincil bir kaynaktır.
Ayrıca belirtmek gerekir ki, özgün metin Yunanca olarak daha önce iki kere yayımlanmış olsa da, daha önce günümüz Yunancasına çevrilmemiştir. Kitabın ilk baskısı, 1904’te İskenderiye’de yine bir İmrozlu olan G. D. İkosidyos tarafından Kosmos Matbaası’nda basılmıştır. İkosidyos, yazdığı önsözde, kitabın eski kopyaları tükenmiş olduğu için yeni bir baskıya gerek duyulduğunu söyler. Ancak Bartholomeos’un önsözünü, 119. maddeyi ve 13. ile 14. bölümlerin 4/5’üne karşılık gelen toplam 6 ½ sayfayı neden çıkardığını, ayrıca bölümlerin ve sayfaların sırasını neden değiştirdiğini açıklamaz. Ekler bölümünde Kiepert haritası da yoktur. Bunun yerine ikinci kısma okurun kitabı takip etmesini kolaylaştırmak amacıyla bazı bilgiler eklenmiştir.
İkosidyos, tüm iyi niyetine karşın, editoryal normlara hiç uymadan baştan sağma bir biçimde hazırladığı bu baskıyla metne çok zarar vermiştir.
İmroz Tarihi’nin ikinci baskısı, 1978’de Atina’da, eski kitapların yeniden basımında uzmanlaşmış olan Kultura yayınları tarafından yapılmıştır (Kultura dizisinin 12. kitabı).
Bu baskı özgün metnin tıpkıbasımıdır. Tek fark, dış kapaktaki basım yeri ve yılının farklı düzenlenmiş olmasıdır ve özgün basımevinin yerine basım tarihi ve yeri ‘Atina, 1978’ olarak değiştirilmiştir. Bu baskıda da özgün kitapta bulunan Kiepert haritası yoktur.
İmroz Tarihi’ni çeşitli dillerde yayımlamak yukarıda sözünü ettiğim nedenlerden dolayı çok önemlidir ve daha önce böyle bir girişimde bulunulmamıştır.
Son olarak belirtmek isterim ki, bu önsözde ben kitap hakkında bir değerlendirme yapmayı amaçlamadım. Amacım sadece okuyucuya bu metni tanıtmak ve metnin İmroz tarihi için taşıdığı önemi vurgulamaktır. Çalışmayı sonuçta okuyucular değerlendirecektir.
Bu giriş yazısı kitabın okunmasına ve anlaşılmasına biraz da olsa katkıda bulunursa, bundan büyük memnuniyet duyacağım.

Yorgos Ksinos
Vasilika, Selanik, 13 Ağustos 2008

Κατηγορίες: Απόψεις | Αφήστε το σχόλιο σας

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ – Η ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΠΟΛΑΥΣΗ

Η κατ’ εξοχή τέχνη που απαιτεί την ενεργητική συμμετοχή του δέκτη, η λογοτεχνία, προϋποθέτει την πορεία του αναγνώστη προς τον συγγραφέα-πομπό βήμα το βήμα, λέξη τη λέξη, αράδα την αράδα, σελίδα τη σελίδα. Αλλοιώς δεν υπάρχει επικοινωνία, εκτός και αν χρησιμοποιηθεί η μέθοδος της ακρόασης, που, βέβαια, πάλι χρειάζεται η διαμεσολάβηση ενός ενεργού αναγνώστη ο οποίος θα μεταβάλλει σε ήχο την γραφή.

Για τις άλλες τέχνες, που δεν προϋποθέτουν την απολυτότητα της ενεργού δράσης του δέκτη, το πράγμα είναι διαφορετικό, για όποιον διαθέτει βέβαια ακέραιες αισθήσεις του. Μπορείς να ακούς και να βλέπεις παθητικά, μετέχοντας εν όλω ή εν μέρει στη διαδικασία της μεταβίβασης του μηνύματος.

Αυτός το δίχως άλλο, είναι ο λόγος της καθιέρωσης της βιβλιοπαρουσίασης, που πέρα από την μετάβαση στον τόπο όπου αυτή ορίζεται δεν απαιτεί άλλη ενέργεια. Εκεί όμως ο αναγνώστης μεταβάλλεται σε ακροατή ενός λόγου που, ήδη τυπωμένος, περιμένει το σκύψιμο του στις σελίδες για να του προσφέρει την νοηματική απόλαυση μέσα την τυπογραφική διαδικασία. Η ακρόαση, όλοι το ξέρουμε, είναι διαφορετική αγωγή από την ανάγνωση της λογοτεχνίας από τη στιγμή που αυτή μετατράπηκε από προφορικό σε γραπτό λόγο.

Εκτός πια κι αν βρισκόμαστε σε μια παλινδρόμηση, κατά την οποία ο απαιτητικός γραπτός λόγος, που προϋποθέτει την κατανάλωση του δέκτη-αναγνώστη, τείνει να αλλάξει ρόλο. Να θεατροποιηθεί με τη συνοδεία των συστατικών του θεάτρου, το μόνο ως τώρα είδος της λογοτεχνίας προς ανάγνωση και παράσταση.

Κατηγορίες: Απόψεις | Αφήστε το σχόλιο σας

Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΚΟΥΠΙΔΙΩΝ

 

Ζούμε στην εποχή των σκουπιδιών.

Στις μέρες μας γιγαντώθηκε η παραγωγή των κάθε είδους αποβλήτων, που πια δεν ξέρουμε πώς να διαχειριστούμε. Και λέω να διαχειριστούμε γιατί δεν είναι υπόθεση αποκομιδής και απαλλαγής μόνο, αλλά υπόθεση αποδόμησης, μεταποίησης και – κυρίως αυτό – ελάττωσης της παραγωγής τους.

Δυστυχώς ο σύγχρονος άνθρωπος έχει εθιστεί στα πολλά σκουπίδια κι όλο λιγότερο τον απασχολεί η παραγωγή τους και, μόνο, όταν κοντεύουν να το πνίξουν αρχίζει να ενδιαφέρεται για τον τρόπο με τον οποίο θα απαλλαγεί απ’ αυτά, αδιαφορώντας ωστόσο για το κατά πόσο η δική του απαλλαγή θα επιβαρύνει τον άλλο. Εκεί μέσα χωρούν – κάθε φορά που οι δρόμοι γεμίζουν –  οι διαμαρτυρίες και οι λογής «επαναστάσεις» των τοπικών κοινωνιών για χωματερές και άλλα.

Δυστυχώς όμως οι τέτοιου είδους διαμαρτυρίες περιορίζονται στην απομάκρυνση των απορριμμάτων, χωρίς ταυτόχρονα να δημιουργείται ο προβληματισμό της συμμετοχής  στη μείωση της παραγωγής τους.

Κι αν η κατάσταση για τα υλικά σκουπίδια έχει κάποια τέτοια αντιμετώπιση, η αντιμετώπιση των πνευματικών σκουπιδιών, είναι ακόμα χειρότερη γιατί δυστυχώς δεν γίνονται εύκολα αντιληπτά, ενώ είναι πολύ περισσότερα και δηλητηριώδη.

Ξεκινώντας από την κατ’ εξοχή πηγή τους την μικρή οθόνη και φτάνοντας ως το ελάχιστης κατανάλωσης βιβλίο, καθημερινά ο άνθρωπος κατακλύζεται από μυριάδες κινηματογραφικά, μουσικά, εικαστικά, συγγραφικά και άλλα απόβλητα. Προϊόντα που δηλητηριάζουν τη ζωή μας, που εκτρέπουν την διαπαιδαγώγηση της καινούριας γενιάς και τελικά φθείρουν, εκμαυλίζουν και οδηγούν στην ηθική κατάπτωση.

Κατηγορίες: Απόψεις | Αφήστε το σχόλιο σας

Περιμένοντας τους Βαρβάρους ή τον Γκοντό

 

Η όλη εικόνα μας ως κοινωνία θυμίζει πέρα για πέρα τα δύο αυτά εξαίσια κείμενα της λογοτεχνίας τους «Βαρβάρους» του Καβάφη και τον «Γκοντό» του Σάμιουελ Μπέκετ.

Είμαστε πέρα ως πέρα ένα θέατρο παραλόγου, όπου:

επί σκηνής

 

…οι Συγκλητικοί   κάθονται και δεν νομοθετούνε

 Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.

Τι νόμους πια θα κάνουν οι Συγκλητικοί;

Οι βάρβαροι σαν έλθουν θα νομοθετήσουν.

 

Όπου οι επί σκηνής

Εστραγκόν κι Βλαντιμίρ  ακούγοντας από το παιδί ότι ο Γκοντό δεν θά ’ρθει, αποφασίζουν να αυτοκτονήσουν κι επειδή μόνο με τη ζώνη του ενός δεν το μπορούν  παίρνουν την απόφαση να φύγουν, αλλά η αυλαία που πέφτει τους βρίσκει ακόμα αμήχανους στο ίδιο σημείο. Έτσι

…αδειάζουν γρήγορα οι δρόμοι κ’ οι πλατείες

κι όλοι γυρνούν στα σπίτια τους συλλογισμένοι (;)

 

Γιατί ενύχτωσε κ’ οι βάρβαροι δεν ήλθαν.

Και μερικοί έφθασαν απ’ τα σύνορα,

Και είπανε πως βάρβαροι πια δεν υπάρχουν.

 

Όπως δεν υπήρξε κι ο Γκοντό… παρά μόνο ο παραλογισμός  της απραξίας μας, της αναποφασιστικότητάς μας και της δικαιολόγησής τους με ανύπαρκτα φαντάσματα.

 

Κατηγορίες: Απόψεις | Αφήστε το σχόλιο σας

Η ΕΥΘΥΝΗ ΤΗΣ ΔΙΑΛΥΣΗΣ

Ο εκβιασμός της Τρόικας για απόσυρση του νομοθετήματος για τις 100 δόσεις, ήρθε ως αψευδής διαβεβαίωση των λεγόμενων του πρώην Υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ, πως οι «Εταίροι» μας της Ευρώπης, όταν ξέσπασε η κρίση, το μόνο που ήθελαν ήταν το πώς να μας τιμωρήσουν.

Δεν θα διολισθήσω σε ύβρεις εναντίον τους, ούτε και αναφορές στο πολιτισμικό παρελθόν και παρόν τους. Όμως, πιστεύοντας στη σημασία που μπορεί να έχει μια ενωμένη Ευρώπη για τους λαούς της, κρίνω σκόπιμο να πω πως μια Ευρώπη που μετατρέπει την εταιρική σχέση σε υποταγή και την αλληλεγγύη σε εκδίκηση δεν χρειάζεται. Και αμέσως ξεπετιέται το ερώτημα: Γιατί δεν το διαλύουν να πάρει καθένας το δρόμο του;

Δεν εννοώ να διώξουν τον ένα ή τον άλλο, όπως συνηθίζουν να απειλούν, αλλά να αποφασίσουν οι μεγάλοι της εταιρείας ή παρέας ( Γερμανοί και άλλοι) να πάρουν την ευθύνη της διάλυσης…

Κατηγορίες: Απόψεις | Αφήστε το σχόλιο σας

“ BİYOGRAFİ DEFTERİ”ve 19. yüzyılın İmroz’unda eğitim çabaları…

2011de yayınlanan “Biyografi Defteri” romanım 19. yüzyılın ilk yarısında İmroz (Gökçeada)’da eğitim çabalarını göstermek anacıyla yazılmıştır.

Sayfaları, zamanın tüm Rum dünyasında ün kazanmış Bademliköylü aydını keşiş Bartholomeos yaşamı ve portesi ile doludur. Ayvalık, Selanik ve Marsilya’da ders veren, Venedik ve İstabulun tanımış okularında müdürlük eden ve gayet geniş şeklinde yayınlanan yazıları ile Bartholomeos 19. yüzyılın üstün hocalardan biri sayılmaktadır.

Bartholomeos 1812’de Bademliköyde anne-baba evinde ders vermeye başladı, fakat öğrencilerin sayısı artınca, bugün Kaleköy kaşısısnda harap olan, bir manastırda adanın ilk okulu kurdu.

Romanda bu adamın ve adanın eğitim serüvenini anlatılıyorsa da, daha geniş bir ufukta zamanın zihniyetini ve alışkanlıklarını tanımlamaktır.

Κατηγορίες: Απόψεις | Αφήστε το σχόλιο σας

Και μια περί Νόμπελ…

Κάθε χρόνο τα ίδια. Ποιος πήρε το Νόμπελ Λογοτεχνίας; Γιατί αυτός κι όχι εκείνος; Σ’ αυτόν το δώσανε; Και πόσα άλλα κούφια κι ανώφελα για τη λογοτεχνία, που δεν έχει ανάγκη από Νόμπελ και Νομπελίστες για να επιβιώσει. Στην εποχή της ταχύτητας και του κατακλυσμού της πληροφορίας, στην εποχή της εισβολής σ’ όλους τους χώρους της υψηλής τεχνολογίας, που μεταμορφώνει καθημερινά το τοπίο και μετατοπίζει το δημιουργικό στίγμα, η λογοτεχνία και κάθε τέχνη αυτό που πρωτίστως έχει ανάγκη είναι γνησιότητα και η αφοσίωση στο ιδανικό αισθητικής μετουσίωσης.

Στις  μέρες μας που το καλλιτεχνικό αισθητήριο των ανθρώπων παραβιάζεται και βιάζεται διαρκώς από αλλότριες επιδιώξεις, οι κουβέντες για Νόμπελ και κάθε άλλου είδους βραβεία και βραβεύσεις δεν είναι παρά λίπασμα στον ανταγωνισμό των ποικίλων συμφερόντων, μέσα στα οποία συγκαταλέγονται φυσικά και τα εκδοτικά που προσανατολισμός τους  έχει καταστεί το ευπώλητο. Τι θα πει ευπώλητο; Κάποτε μιλούσε ο κόσμος για αριστουργήματα τώρα μιλά για best-seller. Μια άνευ προηγουμένου δηλαδή μετατόπιση στο φάσμα των εννοιών, που προσδιορίζουν την ποιότητα και καταρτίζουν τους αξιολογικές κλίμακες.

Διαβάζουμε συχνότατα στα βιογραφικά των πάσης κατηγορίας δημιουργούν, αράδες ασήμαντων βραβείων, λες κι αυτά θα καταξιώσουν το έργο τους. Όλ’ αυτά κινούνται στη σφαίρα του φαίνεσθαι, που εν έχει καμμιά σχέση με εκείνη του είναι της οποίας αναφορά αποτελεί η αξία και η ποιότητα, αλλά μόνο με την εξυπηρέτηση των πλεγμάτων που διακινούν το προϊόν, ανεξάρτητα από το αν αυτό προσδιορίζεται ως πνευματικό ή μη.

Κατηγορίες: Απόψεις | Αφήστε το σχόλιο σας

ΑΜΒΛΥΝΣΗ ΤΟΥ ΑΙΣΘΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΤΡΟΠΙΑΣΜΟΥ

Στις εκατοντάδες σκηνές φρίκης της που διαρκώς βλέπουμε στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και προπάντων στην τηλεόραση, έχει προστεθεί τώρα και η επίμονη προβολή της προετοιμασίας των αποκεφαλισμών από του τζιχαντιστές, με τη γνωστή πια σκηνοθεσία  και ενδυματολογία του μαύρου με το πορτοκαλί. Αυτός ο συναγωνισμός της προβολής των βιντεοσκοπήσεων αυτής της απάνθρωπης πράξης σε τι αποσκοπεί; Στην απόδειξη της απανθρωπιάς και αγριότητας του καθεστώτος; Στον εξοργισμό που θα οδηγήσει στην εκδίκηση; ….; ….;

Θα μπορούσαν να προστεθούν πολλά ακόμα ερωτήματα χωρίς απάντηση ή με παραπλανητικές απαντήσεις.

Προσωπικά το μόνο που αντιλαμβάνομαι είναι πως η τακτική αυτή, η οποία αυξάνει τον συναγωνισμό της τηλεθέασης, το μόνο που επιτυγχάνεται είναι η άμβλυνση του αισθήματος αποτροπιασμού και της αποστροφής, προς τις εικόνες και τις πράξεις αυτές. Κάτι ιδιαίτερα επικίνδυνο για τις κοινωνίες και ιδιαίτερα των επερχομένων γενεών.

Κατηγορίες: Απόψεις | Αφήστε το σχόλιο σας

ΣΙΩΠΗ ή ΓΡΑΦΗ

 

Μας έμεινε τουλάχιστο το γράψιμο, σ’ αυτή την αλγεινή περίοδο που περνά ο κόσμος και ειδικότερα η χώρα μας;

Το ερώτημα με βασανίζει καθημερινά. Συνειδητοποιώντας ότι όλες οι συνετές φωνές, που αρθρώνουν ένα λόγο περίσκεψης πνίγονται μέσα στους αλλοπρόσαλλους  θορύβους και τους αλαλαγμούς  αποπροσανατολισμού των πάντων που επιδιώκουν τη σύγχυση και τον συσκοτισμό της πραγματικότητας, είναι να διερωτάται κανείς προς τι η γραφή. Η γραφή που καθημερινά χρησιμοποιείται για τη διάδοση του ψεύδους, των παθών, των φανατισμών, της μισαλλοδοξίας  τη γνωστοποίηση της αγριότητας, μπορεί να έχει κάποιο άλλο ρόλο, κάποια διαφορετική ανακουφιστική και παρηγορητική επενέργεια στον δοκιμαζόμενο άνθρωπο και την αλληλοσπαρασσόμενη ανθρωπότητα;

Ο λόγος, το κατ’ εξοχή αυτό όργανο επικοινωνίας, με τον οποίο μέσα από στρεβλότητες , δολιότητες  και αναρίθμητες ψευδολογίες επιχειρείται καθημερινά η πειθώ, ότι πλανήτης μας που δεν είναι παρά μια φρικτή αρένα, αντιπροσωπεύει την υψηλότερη μορφή πολιτισμού την οποία γνώρισε η ανθρωπότητα, μπορεί άραγε να καταστεί ξανά κήρυκας των ηθικών, ανθρωπιστικών, πολιτικών και των άλλων αξιών;

Σ’ εμάς, όσους πιστεύουμε στη μαγεία του λόγου και την δύναμη του να αποκαλύπτει την αλήθεια, να ερμηνεύει τη φύση των πραγμάτων και της ύπαρξης και,  να αποκαλύπτει τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου, ορθώνεται αμείλικτο το δίλημμα:

Σιωπή ή γραφή; Γιατί πια σημασία μπορεί να έχει η αγωνία της έκφρασης των βαθύτερων εκείνων συναισθημάτων και εννοιών, όταν αυτές καταπνίγονται στις ποικίλες γραφές και περιγραφές των κάθε είδους αθλιοτήτων των σημαινόντων που μονοπωλούν καθημερινά το προσκήνιο;

Κατηγορίες: Απόψεις | Αφήστε το σχόλιο σας

Τι απόφαση κι αυτή του Υπουργού «Πολιτισμού» και Αθλητισμού;

Τι απόφαση κι αυτή του Υπουργού «Πολιτισμού» και Αθλητισμού, να διευκολύνει λέει τις ποδοσφαιρικές ομάδες, παραβλέποντας -χαρίζοντας; – τα ιλιγγιώδη χρέη τους, προκειμένου να συμμετέχουν στο πρωτάθλημα την ώρα που ολόκληρη η Ελλάδα βογκά από τους άγριους φόρους και την ώρα που δεν δίνει φραγκάκι στα λογοτεχνικά σωματεία προκειμένου να επιβιώσουν στοιχειωδώς.

Υπουργός «Πολιτισμού»(; )που αγνοεί ότι η πρωταρχική μορφή του πολιτισμού είναι η εξασφάλιση της επιβίωσης των ανθρώπων, όχι για Υπουργός Πολιτισμού δεν κάνει, όχι για Υπουργός…αλλά για τίποτα δεν κάνει, όπως στην πλειονότητά τους οι σημερινοί πολιτικοί μας, που είναι ανίκανοι να δουν πώς με τις πράξεις τους ωθούν τις λαϊκές μάζες, στην αγκαλιά του φασισμού.

Αν δεν θέλουν να αλλάξουν αυτοί. Να τους αλλάξουμε εμείς.

Αν νομίζουν ότι ακόμα μπορούν να μας κοροϊδεύουν, ας τους δείξουμε ότι το παραμύθι τέλειωσε.

Κατηγορίες: Απόψεις | Αφήστε το σχόλιο σας